TURYSTYKA W STRUKTURACH UNII EUROPEJSKIEJ cz. II

PROGRAMY UNII EUROPEJSKIEJ DOTYCZĄCE ROZWOJU TURYSTYKI. PRZYSZŁOŚĆ TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ. Warszawa, marzec 2011 r.

VI KIERUNKI DZIAŁAŃ UE W TURYSTYCE

6.1. Główne dokumenty

Turystyka jest częścią rynku wewnętrznego Wspólnot Europejskich. Prowadzone w tym obszarze działania muszą służyć realizacji celów gospodarczych Wspólnoty poprzez wdrożenie Strategii "Europa 2020".

Natomiast kierunki prowadzonych na szczeblu UE działań w turystyce zostały określone w Komunikacie Komisji "Europa-najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie-nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego". Zwraca się w nim uwagę na fakt, iż na skutek kryzysu ekonomicznego europejski sektor turystyczny znalazł się niedawno w trudnej sytuacji gospodarczej, którą dodatkowo pogorszyła jeszcze erupcja wulkanu Eyjafjöll. Okoliczności te uwydatniły zarówno chwiejność tej branży, jak i jej odporność, którą zawdzięczać należy temu, że Europejczycy tak dużą wagę przywiązują do podróży i wakacji. Kryzys gospodarczy i finansowy, który od 2008 r. odczuwalny jest we wszystkich państwach, w znaczącym stopniu wpłynął również na popyt na usługi turystyczne. Poważne straty dla linii lotniczych, biur podróży, organizatorów wyjazdów grupowych, a także dla samych turystów pociągnęło za sobą zamknięcie przestrzeni powietrznej w kwietniu i maju 2010 r., spowodowane obecnością chmur pyłów wulkanicznych.

W tej trudnej dla sektora turystycznego sytuacji uwidoczniło się kilka wyzwań, jakim europejski sektor turystyki musi stawić czoła. W tym celu konieczna jest mobilizacja wszystkich podmiotów aktywnych w tej branży i ich pełna współpraca w skonsolidowanych ramach politycznych, w których uwzględnione zostaną nowe priorytety UE sformułowane w strategii "Europa 2020". Europa powinna pozostać najpopularniejszym kierunkiem turystycznym na świecie, a także czerpać z bogactwa i różnorodności znajdujących się w jej granicach obszarów.

6.2. Wyzwania stojące przed turystyką

W Komunikacie Komisji "Europa-najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie-nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego" zwraca się uwagę na fakt, że europejski sektor turystyczny zmagać się musi z dużymi wyzwaniami, które jednocześnie otwierają przed nim nowe szanse. Z jednej strony branża ta musi przystosować się do zmian społecznych, które rzutują na popyt turystyczny, z drugiej natomiast boryka się z ograniczeniami wynikającymi z obecnej struktury tego sektora, jego szczególnym charakterem oraz kontekstem społeczno-gospodarczym.

Sytuacja ekonomiczna - Europejski sektor turystyczny ucierpiał niedawno ze względu na trudną sytuację gospodarczą (kryzys), a sytuację dodatkowo pogorszyła jeszcze erupcja wulkanu Eyjafjöll.

Wzrost konkurencji na światowym rynku turystycznym - jak każdy inny sektor gospodarki, również turystyka musi stawiać czoła coraz silniejszej konkurencji światowej, gdyż państwa o szybko rozwijającej się gospodarce i kraje rozwijające się przyciągają coraz więcej odwiedzających.

Zmiany w strukturze demograficznej Europy - systematyczny wzrost liczby osób w podeszłym wieku (od 65 lat wzwyż) cieszących się coraz lepszym zdrowiem spowoduje wzrost liczby podróżujących w wieku powyżej 50 lat. Podobnie jest w przypadku rosnącej liczby turystów o ograniczonej mobilności (wg niedawnych szacunków grupa ta liczy 127 mln osób), których szczególne potrzeby także należy uwzględnić w ofercie usług turystycznych.

Zmiany klimatu - zmiany warunków klimatycznych w Europie mogą spowodować gruntowne przekształcenie modeli podróżowania i wpłynąć na wybór kierunków turystycznych. Zmniejszenie pokrywy śnieżnej w górskich obszarach Europy może poza tym pociągnąć za sobą drastyczne ograniczenie popytu na turystykę zimową. Jednocześnie podniesienie się poziomu mórz może przeobrazić turystykę na obszarach przybrzeżnych.

Rozwój technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) i ich rosnąca popularność wśród konsumentów. Ocena poziomu świadomości, dostępności i stopnia wykorzystywania tych usług przez różne zaangażowane podmioty wskazała na to, że stosują one TIK w sposób zróżnicowany, w zależności od ich podstawowych umiejętności, rozmiaru i pozycji w łańcuchu turystycznym.

Sezonowość popytu na usługi turystyczne - największa część popytu na usługi turystyczne przypada na lipiec i sierpień. Owa sezonowość oddziałuje nie tylko na przepływ dochodów, ale powoduje niepełne wykorzystanie istniejącej infrastruktury i siły roboczej.

Konieczność sprostania ww. wyzwaniom wymusza wiele dostosowań, na wszystkich szczeblach.

Zgodnie z traktatem lizbońskim, głównym zadaniem europejskiej polityki turystycznej jest stymulowanie konkurencyjności sektora turystycznego. Założeniem jest, że w perspektywie długoterminowej konkurencyjność ta, opierać się będzie na równowadze i trwałości strategii rozwoju tego sektora. Cel ten jest wyraźnie związany z nową strategią gospodarczą Unii - "Europa 2020", a szczególnie z jednym z jej projektów przewodnich: "Polityka przemysłowa w erze globalizacji". Co więcej, turystyka może również przyczynić się do powodzenia innych projektów przewodnich, takich jak "Unia innowacji", "Europejska agenda cyfrowa" oraz "Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia". Rozwój bardziej aktywnej polityki w zakresie turystyki, opartej szczególnie na pełnym wykorzystywaniu swobód zagwarantowanych przez traktaty, może ponadto w znacznym stopniu ułatwić ożywienie jednolitego rynku.

6.3 Główne kierunki działania.

Określone w Komunikacie KE "Europa-najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie-nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego" - działania mają na celu przede wszystkim tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju turystyki w Europie. Działania te skupiają się wokół czterech filarów.

1. Stymulowanie konkurencyjności sektora turystycznego w Europie

W ramach tego kierunku prowadzone będą działania mające na celu:

(1) Zachęcanie do różnicowania oferty turystycznej - poprzez:

- opracowanie spójnej strategii promowania zróżnicowanej oferty turystycznej i intensywniejszego waloryzowania wspólnego europejskiego dziedzictwa, która opierać się będzie między innymi na znaku dziedzictwa europejskiego oraz innych działaniach, takich jak Europejskie Dni Dziedzictwa oraz Nagroda Unii Europejskiej związana z Dziedzictwem Kulturowym;

- wspieranie integracji strategii turystycznych w zakresie dziedzictwa przyrodniczego, w kontekście którego również planowane jest wprowadzenie wspólnych znaków.

(2) Rozwijanie innowacji w sektorze turystycznym - poprzez:

- uruchomienie platformy "TIK i Turystyka", która będzie miała za zadanie ułatwić przystosowanie sektora turystycznego i aktywnych w nim przedsiębiorstw do rozwijającego się rynku nowych technologii informacyjnych oraz podniesienie ich konkurencyjności przy maksymalnym wykorzystaniu synergii między tymi dwoma sektorami;

- ocenę wdrożenia dyrektywy o handlu elektronicznym, pod kątem możliwości lepszego uwzględnienia sektora turystycznego w tym zakresie.

(3) Podnoszenie kwalifikacji zawodowych - poprzez informowanie o możliwości udziału przez osoby zatrudnione w branzy turystycznej w szkoleniach finansowanych ze środków UE.

(4) Działania na rzecz przedłużenia sezonu turystycznego - poprzez usprawnienie mechanizmu dobrowolnej wymiany turystycznej między państwami członkowskimi, umożliwiającej przede wszystkich kilku grupom docelowym, takim jak ludzie młodzi, osoby starsze, osoby o ograniczonej mobilności oraz rodziny o niskich dochodach podróżowanie przede wszystkim poza sezonem turystycznym, opracowanie mechanizmu dobrowolnej internetowej wymiany informacji, który usprawni koordynowanie terminów wakacji szkolnych pomiędzy państwami członkowskimi, z uwzględnieniem tradycji kulturowych państw członkowskich.

(5) Rozbudowanie bazy wiedzy społeczno-gospodarczej na temat turystyki - poprzez:

- prowadzenie przez KE obserwacji rynku turystycznego, mierzenie zadowolenia europejskich konsumentów z różnorodnych usług turystycznych (transport, wynajem, zakwaterowanie, podróże, wakacje i wycieczki);

- opracowanie przez KE pilotażowego projektu na rzecz tworzenia sieci ośrodków prowadzących badania w turystyce, instytucji monitorujących i branży turystycznej, w opraciu o wyniki ww. badania pilotażowego uruchomienie "Wirtualnego obserwatorim turystyki", którego zadaniem będzie wspieranie i koordynowanie w ramach sieci działalności badawczej poszczególnych krajowych ośrodków badawczych i dostarczanie na poziomie europejskim danych o charakterze społeczno-gospodarczym na temat turystyki.

2. Wspieranie rozwoju zrównoważonej i odpowiedzialnej turystyki wysokiej jakości

W ramach tego kierunku prowadzone będą następujące działania:

Opracowanie, w oparciu o sieci NECSTouR i EDEN, zestawu wskaźników dla zrównoważonego zarządzania kierunkami turystycznymi. Na podstawie takiego zestawu wskaźników Komisja opracuje oznakowanie służące promowaniu kierunków turystycznych.

Organizowanie kampanii uświadamiających dla europejskich turystów, które obejmą kwestie wyboru kierunków turystycznych, środków transportu, ich związki z miejscową ludnością w odwiedzanych regionach oraz walkę z wykorzystywaniem dzieci i kobiet.

Utworzenie europejskiego oznakowania "Turystyka wysokiej jakości", na podstawie dotychczasowych doświadczeń państw członkowskich. Jego celem będzie zwiększenie bezpieczeństwa i zaufania konsumentów do oferty turystycznej oraz nagradzanie tych przedsiębiorców, którzy w trosce o wysoką jakość usług i zadowolenie klientów podejmują daleko idące środki.

Pomaganie europejskiemu sektorowi turystycznemu w identyfikowaniu zagrożeń związanych ze zmianą klimatu, co pozwoli uniknąć nietrafionych inwestycji i zbadać nowe możliwości rozwijania alternatywnej oferty turystycznej.

Zaproponowanie karty zrównoważonej i odpowiedzialnej turystyki oraz utworzenie europejskiej nagrody dla przedsiębiorstw i obiektów turystycznych, które najlepiej wypełniać będą zawarte w tej karcie założenia.

Zaproponowanie strategii dla zrównoważonej turystyki przybrzeżnej i morskiej.

Nawiązanie lub zacieśnienie współpracy między Unią Europejską i największymi gospodarkami wschodzącymi (Chiny, Rosja, Indie, Brazylia) oraz krajami regionu Morza Śródziemnego na rzecz propagowania modeli rozwoju zrównoważonej i odpowiedzialnej turystyki oraz wymiany najlepszych praktyk.

3. Konsolidacja wizerunku i widoczności Europy jako zbioru zrównoważonych kierunków turystycznych wysokiej jakości

W ramach tego kierunku przewiduje się prowadzenie następujących działań:

Utworzenie, we współpracy z państwami członkowskimi, prawdziwej europejskiej marki, która wspomoże działania promocyjne na poziomie krajowym i regionalnym oraz umożliwi europejskim kierunkom turystycznym wyróżnienie się spośród innych atrakcyjnych dla turystów miejsc na świecie.

Promocja portalu "visiteurope.com" w celu podniesienia atrakcyjności Europy jako zbioru zrównoważonych kierunków turystycznych wysokiej jakości, zwłaszcza w stosunku do wschodzących gospodarek.

Wspieranie wspólnych działań promocyjnych podczas dużych imprez międzynarodowych lub podczas zakrojonych na szeroką skalę targów i salonów turystycznych.

Zwiększanie aktywności Unii Europejskiej na arenie międzynarodowej, zwłaszcza w odniesieniu do Światowej Organizacji Turystyki, OECD, T20 oraz Euro-Med.

4. Pełne wykorzystanie potencjału różnych obszarów polityki i instrumentów finansowych UE na rzecz rozwoju turystyki

Politykę turystyczną charakteryzuje przekrojowość. Bezpośredni lub pośredni wpływ na turystykę ma wiele różnych innych polityk europejskich. Dotyczy to przede wszystkim polityki transportowej (zrównoważona mobilność, prawa i bezpieczeństwo pasażerów, jakość środków transportu), polityki konkurencji (kwestie koncentracji przedsiębiorstw, zwłaszcza w odniesieniu do internetowej sprzedaży usług turystycznych, pionowa integracja i pomoc państwa), polityki rynku wewnętrznego (swoboda przedsiębiorczości i swoboda świadczenia usług związanych z turystyką, promowanie wysokiej jakości usług, rozwój handlu elektronicznego), polityki podatkowej (przeszkody podatkowe dla właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, polityka fiskalna wobec przedsiębiorstw tego sektora, takich jak biura podróży, ulgi podatkowe), polityki ochrony konsumentów (prawa wynikające z podpisania umowy, nieuczciwe praktyki handlowe, sprzedaż na odległość), a także politykami w zakresie ochrony środowiska, zatrudnienia i szkoleń, kultury oraz polityki rozwoju regionalnego i rozwoju obszarów wiejskich.

Komisja podejmie wszelkie koniecznie kroki, aby zapewnić pełniejsze uwzględnienie turystyki w pozostałych obszarach swojej polityki i skuteczniejsze wykonywanie obowiązujących przepisów mogących stanowić podstawę do podniesienia konkurencyjności tego sektora. Wzmoże ona również swoje wysiłki na rzecz koordynacji poszczególnych związanych z turystyką obszarów polityki, tak by ułatwić kompleksowe ujęcie interesów i potrzeb sektora turystycznego przy określaniu kierunków polityki i ich wdrażaniu.

VII. PRZYSZŁOŚĆ EUROPEJSKIEJ TURYSTYKI

W Komunikacie Komisji Europejskskiej- Europa-najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie-nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego stwiedzono, ze polityka turystyczna potrzebuje nowego impulsu. Wobec stojących przed nią wyzwań, które wymagają konkretnych odpowiedzi i elastyczności, podmioty aktywne w europejskim sektorze turystyki muszą zdecydować się na zjednoczenie sił i podjęcie współpracy w obrębie skonsolidowanych ram politycznych, w których uwzględniono nowe priorytety Unii Europejskiej. Określa ambitne ramy, dzięki którym europejska turystyka stanie się konkurencyjna, nowoczesna, zrównoważona i odpowiedzialna. Zakłada się, że realizacja określonych w nim inicjatyw, umożliwi zapewnienie turystyce środków potrzebnych do przystosowania się i do rozwoju. Działania te stanowią uzupełnienie polityk państw członkowskich i mają na celu koordynowanie prac, a jednocześnie służą określeniu środków, które wnoszą realną europejską wartość dodaną. Powodzenie tej strategii zależeć będzie w znacznej mierze od zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron oraz od ich zdolności do współpracy przy jej realizacji.

W odniesieniu do wszelkich inicjatyw mających związek z turystyką, Komisja nadal wspierać będzie regularną, konkretną i przejrzystą wymianę poglądów z państwami członkowskimi i sektorem turystycznym. W realizacji tego celu Komisję wspierać będzie Komitet Doradczy ds. Turystyki. Pozwoli to również samym administracjom publicznym na regularne informowanie o inicjatywach Komisji różnych stron zainteresowanych na szczeblu krajowym i regionalnym.

VIII.WSPARCIE PRZEDSIĘWZIĘĆ TURYSTYCZNYCH Z FUNDUSZY STRUKTURALNYCH W LATACH 2007-2013 W POLSCE

W ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia w większości Programów Operacyjnych na lata 2007-2013 znalazły się zapisy dotyczące turystyki, przy czym zaplanowano przeszło 1,5 mld euro możliwych do pozyskania na jej rozwój.

Głównym źródłem funduszy jest wsparcie przewidziane Programem Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 w ramach dwóch działań. Pierwsze z nich to Działanie 6.3 Promocja turystycznych walorów Polski, którego celem jest wzmocnienie konkurencyjności gospodarki poprzez promocję Polski jako kraju atrakcyjnego turystycznie. Polska posiada wiele atrakcji turystycznych, stanowiących wartość na skalę europejską, a nawet światową, jednak świadomość ich istnienia wśród turystów zagranicznych jest niska, a atrakcje te są rzadko promowane za granicą. W tej sytuacji intensywna, kompleksowa promocja walorów turystycznych Polski przyczyni się w sposób istotny do zwiększenia rozwoju gospodarczego i wzmocnienia konkurencyjności polskiej gospodarki. Na działanie to przewidziane jest 30 mln euro (w tym 25,5 mln euro ze środków unijnych).

Drugie działanie to Działanie 6.4 Inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym. Celem tego działania jest wsparcie inwestycji dla stworzenia konkurencyjnych i innowacyjnych o unikatowej randze produktów turystycznych o charakterze ponadregionalnym. Z tego względu w Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka (POIG) przewidziano wsparcie projektów o największym znaczeniu turystycznym, które przyczynią się do wzrostu atrakcyjności kraju w świetle przygotowań do organizacji Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Wsparte zostaną również projekty, które pozwolą na rozwój turystyki w kilku województwach przy jednoczesnym zachowaniu chłonności terenów turystycznych i ich pojemności. Na działanie 6.4 przewidziane jest 138 mln euro, w tym 117 mln z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Pozostałą część będzie stanowił wkład krajowy.

Fundusze na rozwój turystyki zostały uwzględnione również we wszystkich Regionalnych Programach Operacyjnych, co odzwierciedla fakt, że wszystkie polskie regiony widzą swoją szansę w tym sektorze gospodarki. W ramach tych programów przewidziana jest przede wszystkim budowa i modernizacja lokalnej bazy turystycznej, takiej m.in. jak: infrastruktura noclegowa i gastronomiczna, publiczna infrastruktura turystyczna i rekreacyjna, infrastruktura uzdrowiskowa, system informacji turystycznej oraz promocja turystyki.

Ponadto projekty związane z turystyką zostały ujęte w Programie Operacyjnym Rozwój Polski Wschodniej, który będzie realizowany na terenie 5 województw: lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. W ramach programu, wsparcie zostanie udzielone na projekt dotyczący przygotowania studium uwarunkowań atrakcyjności turystycznej Polski Wschodniej oraz promocji Polski Wschodniej jako miejsca atrakcyjnego wypoczynku. Kompleksowy projekt ma na celu stworzenie podstawowej infrastruktury związanej z obsługą ruchu rowerowego obejmujący swoim zasięgiem 5 województw Polski Wschodniej, wsparcie budowy i modernizacji infrastruktury konferencyjno-wystawienniczo-targowej.

Wsparcie projektów, które mogą w sposób pośredni przyczynić się do rozwoju turystyki przewiduje również Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko. Realizowane będą projekty dotyczące m.in. rewitalizacji, rewaloryzacji, konserwacji, renowacji, zachowania, modernizacji, adaptacji na cele kulturalne zabytkowych obiektów i zespołów obiektów wraz z ich otoczeniem.

Pomoc w zakresie rozwoju turystyki przewidziana jest również w Programie Operacyjnym Rozwój Obszarów Wiejskich oraz w ramach Europejskich Programów Współpracy Terytorialnej a dla rozwoju zasobów ludzkich stworzony został horyzontalny Program Operacyjny Kapitał Ludzki, gdzie na zasadach ogólnych branża turystyczna będzie mogła również uzyskać wsparcie.

IX.PREZYDENCJA POLSKI W RADZIE UE W OBSZARZE TURYSTYKI

Ważnym wydarzeniem będzie sprawowanie przez Polskę Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w drugiej połowie 2011 roku.

Przyjęto, że priorytetem polskiej Prezydencji w obszarze turystyki będzie "Konkurencyjność gospodarki turystycznej w obliczu nowych wyzwań - diagnoza i rekomendacje działań". Podejmując decyzję o wyborze priorytetu - wzięto pod uwagę dokumenty UE zarówno o charakterze strategicznym - określające kierunki działania UE w nadchodzącym okresie - a w szczególności "Strategię Europa 2020", jak i dokumenty o charakterze sektorowym określający kierunki działania UE w sektorze turystyki, a w szczególności Komunikat Komisji zatytułowany "Europa-najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie-nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego". Ponadto wzięto pod uwagę sytuację na rynku turystycznym.

Jeśli chodzi o strategię "Europa 2020" - uwzględniono fakt, że w ramach - projektu przewodniego "Polityka przemysłowa w erze globalizacji" - przewiduje się prowadzenie działań, których rezultatem będzie zwiększenie konkurencyjności europejskiej turystyki.

Również w Komunikacie KE "Europa-najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie-nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego" jednym z czterech, przyjętych do realizacji, priorytetów jest "stymulowanie konkurencyjności sektora turystycznego w Europie".

Za przyjęciem takiego priorytetu przemawia również sytuacja panująca na rynku turystycznym, a w szczególności fakt, że wydarzenia ostatniego roku (kryzys, pył wulkaniczny) a także początku 2011 (rozruchy w Egipcie?) powodują, że europejski sektor turystyczny znalazł się w trudnej sytuacji. Jego poprawa wymaga poniesienia konkurencyjności produktów turystycznych.

Realizacji ww. priorytetu służyć będą dwie ważne imprezy turystyczne tj, Europejskie Forum Turystyki i Nieformalne Spotkanie Ministrów ds. Turystyki. Obie te imprezy odbędą się w Krakowie w okresie 5-7 października. Obecnie trwają konsultacje nad uściśleniem/konkretyzacją programu tych imprez.

X.DIALOG I PARTNERSTWO PODMIOTÓW ZWIĄZANYCH Z TURYSTYKĄ

Turystyka to działalność angażująca szeroki wachlarz różnych podmiotów oraz szeroki zakres środków polityki na różnych szczeblach. Mają one bezpośredni i pośredni wpływ na rozwój turystyki i vice versa.

Dialog wśród partnerów społecznych branży, stron zainteresowanych oraz władz publicznych jest niezbędny dla celu promowania harmonijnego i zrównoważonego rozwoju turystyki. Partnerstwa winny stanowić centralny komponent działań na wszystkich szczeblach (europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, a także publicznym i prywatnym). Komisja Europejska w sprawach turystyki ściśle współpracuje z pozostałymi dyrekcjami generalnymi, oraz organizacjami międzynarodowymi, a w szczególności z Komitetem Turystyki OECD (http://www.oecd.org), UNWTO (http://www.unwto.org), a także organizacjami branżowymi takimi jak WTTC (http://www.wttc.org), Europejska Komisja Turystyki (http://www.etc-corporate.org).

Opracowanie: Hanna Zawistowska Radca Ministra, Departament Turystyki przy współudziale Elżbiety Raciniewskiej Radcy Ministra i Eweliny Macierzyńskiej - Szwaja Specjalisty.

źródło: www.msport.gov.pl




« wróć do listy aktualności